
Μόνο ο Μπουνιουέλ μπορεί να φέρνει τους χαρακτήρες του σ' αυτές τις στιγμές παροξυσμού οδύνης, όπου γίνεται τελείως φυσικό και μοιραίο να δεις έναν άντρα με ρεντιγκότα να οργανώνει μια κρεβατοκάμαρα στιλ Λουδοβίκου 16ου.
(1930). Η "Χρυσή Εποχή", το πρώτο αντιπλαστικό αριστούργημα. Η μοναδική σκιά μομφής: στον Μπουνιουέλ, η δύναμη εμφανίζεται συνοδευμένη πάντα από τις συμβατικές ιδιότητές της.
Αυτό, όμως, δεν έχει έχει να κάνει. Γιατί ιδού η πιο σχολαστική σπουδή που μπορεί να γίνει πάνω στα ανθρώπινα ήθη, μέσα από ένα πλάσμα που θα μας καταδυνάστευε, όπως εμείς καταδυναστεύουμε τα μυρμήγκια.
Αποκαλυπτικό φιλμ. Είναι μάταιο να προσπαθείς να συνεννοηθείς με ανθρώπους ικανούς να γελούν στο επεισόδιο της αγελάδας και του διευθυντή ορχήστρας.
Για κάποιον σαν τον Ντράγιερ, η τεχνική του Μπουνιουέλ πρέπει να φαντάζει μέτρια, όπως ακριβώς στα 1912, ένας ζωγράφος είχε απαιτήσει να μην κολλάει ο Πικάσο το χαρτί της εφημερίδας στους πίνακές του, αλλά να το αντιγράφει χρησιμοποιώντας κάποιαν οφθαλμαπάτη.
Το "Θωρηκτό Ποτέμκιν" του Αϊζενστάιν σκιαγραφεί αυτή την παρατήρηση του Γκέτε: "Χρειαζόμαστε το αντίθετο της πραγματικότητας για να φτάσουμε στο αποκορύφωμα της αλήθειας".
Το αν ο Μπουνιουέλ ξένιζε τον Αϊζενστάιν αυτό θα πρέπει να οφειλόταν στον Φρόιντ. Το κόμπλεξ του χεριού και της πόρτας. Το φιλμ του θα πρέπει να σόκαρε ένα Ρώσο, έτσι καθώς ήταν το αποκορύφωμα της διανοητικής επίδειξης: μια πληγή σε κοινή θέα, τα κωλομέρια του Ζαν Ζακ Ρουσό, ένας φάκελος της αστυνομίας, ένα δελτίο του τεστ Wasserman.
Ο Μπουνιουέλ θα μπορούσε ν' απαντήσει ότι το "Θωρηκτό Ποτέμκιν" ήταν μια διδακτική ταινία που δίδασκε μάλιστα πάνω στον Αϊζενστάιν, αφού μέσα από το φιλμ του, οι μάζες ενσαρκώνονται σ' ένα μόνο πρόσωπο που εκφράζει τις μάζες και που συγχρόνως εκφράζει και τον εαυτό του.
Η διδαχή υπάρχει πάντα όπως και το κάθε έργο είναι θέμα περίστασης. Είναι αδύνατο να το αποφύγεις αυτό. Πρέπει, όμως να παραδεχτούμε πως ένα από τα αμέτρητα επιτεύγματα του "Θωρηκτού Ποτέμκιν" ήταν ότι έδειχνε να 'ναι φιλμαρισμένο από κανέναν και παιγμένο επίσης από κανέναν.
(1930). Γνώρισα τον Αϊζενστάιν. Είχα δει σωστά. Επινόησε τη σκάλα των φόνων μόλις την τελευταία στιγμή. Αυτή η σκάλα έγινε μέρος της ρωσικής ιστορίας. Ο Αλέξανδρος Δουμάς, ο Μισελέ και ο Αϊζενστάιν είναι οι μόνοι αληθινοί ιστορικοί.






